Juist in een vak waarin vertrouwen, veiligheid en persoonlijke aandacht centraal staan, roept AI begrijpelijkerwijs vragen op. Toch denk ik dat het belangrijk is om de kansen niet te onderschatten. De ontwikkeling van AI doet mij denken aan de opkomst van de computer. In het begin voelde het ingewikkeld, onwennig en soms zelfs bedreigend. Inmiddels kunnen we niet meer zonder. Ik verwacht dat AI een vergelijkbare ontwikkeling zal doormaken.

Menselijkheid blijft leidend
Laat één ding duidelijk zijn: het echte gesprek tussen vertrouwenspersoon en medewerker moet menselijk blijven. De vertrouwenspersoon luistert, voelt nuance aan, stelt verdiepende vragen en helpt iemand richting te geven in een vaak kwetsbare situatie. Dat vraagt empathie, professionele oordeelsvorming en vertrouwen. Dat kan AI niet vervangen.

Juist daarom zie ik AI vooral als ondersteunend hulpmiddel rondom het werk van de vertrouwenspersoon, niet binnen de vertrouwelijke gesprekken zelf. Denk bijvoorbeeld aan interne communicatie, zichtbaarheid binnen organisaties, beleidsontwikkeling of het creëren van toegankelijke content die medewerkers helpt de stap naar een vertrouwenspersoon eerder te zetten.

Veel medewerkers weten namelijk nog steeds onvoldoende wat een vertrouwenspersoon precies doet, wanneer zij contact kunnen opnemen of hoe een traject eruitziet. AI kan helpen om communicatie beter aan te laten sluiten op de belevingswereld van verschillende doelgroepen binnen een organisatie. Niet geschreven vanuit “kijk eens wat wij doen”, maar vanuit de medewerker die twijfelt of hij of zij hulp nodig heeft.

Professioneler en toegankelijker communiceren
Daarnaast zie ik kansen voor vertrouwenspersonen die bij meerdere organisaties actief zijn. AI kan helpen om zichtbaarder te worden, communicatie consistenter te maken en sneller relevante content of beleidsteksten op te stellen.

De echte meerwaarde ontstaat daarbij niet door simpelweg één vraag aan AI te stellen. De kwaliteit van de uitkomst hangt sterk samen met de context die wordt meegegeven. Wanneer een vertrouwenspersoon eigen kennis, ervaring, schrijfstijl, organisatiewaarden en eerdere inzichten toevoegt, ontstaat veel meer waardevolle ondersteuning. AI wordt dan geen losse tool, maar meer een verlengstuk van je eigen expertise.

Juist daarin zit volgens mij een belangrijk verschil. AI vervangt het denken niet, maar vraagt juist om scherpte, structuur en bewust nadenken over hoe je werkt en communiceert.

Nieuwe generatie medewerkers
Tegelijkertijd krijgen vertrouwenspersonen steeds vaker te maken met medewerkers die zelf al AI gebruiken. Jongere generaties sparren soms eerst met ChatGPT voordat zij een collega, leidinggevende of vertrouwenspersoon benaderen. Dat brengt nieuwe dynamieken met zich mee.

Ik denk daarom dat het belangrijk is dat vertrouwenspersonen begrijpen wat AI wel en niet kan. Niet omdat zij alles technisch moeten beheersen, maar omdat AI steeds vaker onderdeel wordt van de context waarin medewerkers functioneren. Begrip van de mogelijkheden én beperkingen helpt om daar professioneel mee om te gaan.

Verantwoord experimenteren
Natuurlijk vraagt dit ook om zorgvuldigheid. Vertrouwelijkheid blijft altijd leidend. Persoonsgegevens, vertrouwelijke casuïstiek en privacygevoelige informatie vragen om uiterste terughoudendheid. Juist binnen dit vakgebied moet veiligheid altijd boven snelheid gaan.

Dat betekent wat mij betreft ook dat gesprekken niet zomaar opgenomen of automatisch verwerkt moeten worden met AI. Niet alleen vanwege privacyvraagstukken, maar ook omdat het de dynamiek van luisteren en vertrouwen kan veranderen. De menselijke maat moet behouden blijven.

Tegelijkertijd geloof ik dat verantwoord experimenteren belangrijk is. Niet alles hoeft vandaag perfect ingericht te zijn om al te kunnen ontdekken waar AI ondersteunend kan zijn. Wie nu begint met leren, experimenteren en het ontwikkelen van AI-geletterdheid, bouwt aan een toekomstbestendige manier van werken.

Conclusie
Ik geloof dat AI het werk van vertrouwenspersonen niet minder menselijk maakt, maar juist kan helpen om meer ruimte te creëren voor waar het echt om draait: aandacht, veiligheid en persoonlijk contact.

De grootste kans zit wat mij betreft niet in automatisering van gesprekken, maar in betere communicatie, sterkere zichtbaarheid, ondersteuning bij terugkerende taken en het slimmer benutten van kennis en ervaring.

AI vraagt daarbij niet om minder menselijke betrokkenheid, maar juist om bewuster professioneel handelen. Daarom denk ik dat het belangrijk is dat ook binnen het vakgebied van vertrouwenspersonen AI-geletterdheid zich verder ontwikkelt. Niet vanuit angst, maar vanuit nieuwsgierigheid, verantwoordelijkheid en de wens om medewerkers zo goed mogelijk te blijven ondersteunen in een wereld die snel verandert.

Tijdens het LVV Jaarcongres geef ik tijdens een workshop verdere handvatten voor bovenstaande delen.

Schrijf je in voor het LVV-jaarcongres op 11 juni 
(alleen voor LVV-leden)