1. Home
  2. Bibliotheek
  3. Nieuws
Volg ook het laatste nieuws: LinkedIn

Wat betekent de wet ‘Huis voor de Klokkenluiders’ voor de vertrouwenspersoon?

De Wet ‘Huis voor de Klokkenluiders’ is aangenomen. Wat betekent dat voor de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen (VPO) en de vertrouwenspersoon integriteit (VPI)?
In dit artikel leest u over uw belangen, uw mogelijkheden en de risico’s in de rol van vertrouwenspersoon (zowel VPO als VPI), relevante vragen voor uw organisatie, de essenties van de nieuwe wet Huis voor Klokkenluiders, tips voor het beleid binnen uw organisatie en de mogelijkheden om u te laten ondersteunen door het Adviespunt Klokkenluiders. Daarnaast leest u nog wat kritiekpunten op de nieuwe wet en tot slot wordt er nog licht geworpen op het verschil tussen de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen (VPO) en de vertrouwenspersoon integriteit (VPI).

1 maart 2016 heeft de Eerste Kamer de Wet ‘Huis voor de Klokkenluiders aangenomen!
Organisaties van meer dan vijftig medewerkers zijn verplicht om een interne meldregeling integriteit te hebben. De wet verbetert de mogelijkheden om veilig misstanden te melden en daarnaast de bescherming van de melder en de vertrouwenspersoon. De wet gaat waarschijnlijk in per 01-07-2016.

Als de organisatie geen werk maakt van het beleid, dan komt de vertrouwenspersoon in de klem

Als het beleid integriteit niet goed op papier staat, niet goed wordt ingevuld, of niet goed wordt uitgedragen, dan heeft zowel de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen (VPO) als de vertrouwenspersoon integriteit (VPI) daar last van. De praktijk leert dat als het niet (goed) is geregeld dat de medewerker die klem zit, zich meldt bij de VPO. Dit kan de VPO in een lastig parket brengen. Of de medewerker blijft er zelf mee rond lopen. Dat is een gemiste kans voor de organisatie. Ook de VPI die zich niet gedekt weet door goed beleid loopt grote risico’s. Als de organisatie niet goed heeft nagedacht over het aanstellen van een vertrouwenspersoon integriteit en diens werkwijze, dan hebben daar zowel de VPO als de VPI last van.

 Dus…niet alleen voor de vertrouwenspersoon integriteit maar ook voor de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen is het cruciaal dat de organisatie zo snel mogelijk haar verantwoordelijkheid neemt om dit nieuwe, verplichte beleid te ontwikkelen of te actualiseren en vervolgens zorgvuldig te implementeren.

Het aanstellen van een vertrouwenspersoon integriteit is geen wettelijke verplichting

Het aanstellen van een vertrouwenspersoon integriteit is geen wettelijke verplichting, maar het zal evenals bij ongewenste omgangsvormen in Nederland wel common sense worden. “Pak integriteit er maar bij”, zal vanaf nu nog vaker door het MT tegen de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen worden gezegd. Wees daar op voorbereid: lees voor meer informatie een eerdere column hierover: ‘Pak Integriteit er maar bij!’

Vertrouwenspersoon als luis in de pels
Als vertrouwenspersoon ben je vaak de luis in de pels. Benut de kans om je deskundigheid als vertrouwenspersoon in je adviserende rol als sparringpartner te profileren. Plan als  vertrouwenspersonen de komende tijd  een afspraak in met Management, OR en of HRM in het kader van opbouwen of verdiepen van de samenwerkingsrelatie en je signalerende en adviserende rol. Deze nieuwe wet biedt een boeiend (extra) agendapunt en veel gespreksstof. 

Mogelijkheden in de rol van vertrouwenspersoon:

  • ontwikkel zelf een visie op het wel of niet combineren van de functie van de VPO en de VPI;
  • neem het initiatief in handen door zelf een goede, ruimhartige, interne meldregeling aan te dragen, die zich niet beperkt tot de wettelijke verplichtingen. (N.b. : als vertrouwenspersoon ben je weliswaar niet verantwoordelijk voor het beleid, maar je hebt wel belang bij een goed beleid);
    Geef goede tips voor de regeling melden vermoedens misstanden;
  • bouw een goed fundament op voor een samenwerkingsrelatie met het management in het kader van een veilige, integere werkplek, waarin helderheid wordt gecreëerd over het beleid en het belang, de taken en verantwoordelijkheden en de instrumenten van de leidinggevenden (HRM, OR) en de taken van de vertrouwenspersoon en tevens hoe er op dit terrein effectief kan worden samengewerkt; ( Dit geldt zowel voor ongewenste omgangsvormen als voor integriteit)
  • breng het MT, HRM en OR in contact met het belang van een gedegen beleid Integriteit waarbinnen ook ruimte is voor preventie en waarin de rol van iedere medewerker wordt beschreven;
  • benadruk het belang van het tijdig betrekken van de OR bij meldingen over integriteit;
  • maak je hard voor het vervullen van de overige voorwaarden voor een  veilig meldklimaat;
  • maak gebruik van het informatiepakket en de modelregeling van het Adviespunt Klokkenluiders;
  • maak gebruik van de deskundigheid van het Adviespunt Klokkenluiders. Zij zijn er ook voor jou! Het Adviespunt Klokkenluiders heeft een informatiepakket over de Wet Huis voor Klokkenluiders samengesteld voor de private en de semipublieke sector. Dit informatiepakket bestaat uit een informatiebrief en de ‘Modelregeling omgaan met melden vermoeden misstand of onregelmatigheid’, met bijbehorende toelichting. Ook op de website van het Adviespunt Klokkenluiders is meer te lezen over de Wet Huis voor Klokkenluiders en de dienstverlening van het Adviespunt Klokkenluiders.

 

Relevante vragen voor de organisatie:

  • is de organisatie op de hoogte van de wettelijke verplichtingen die voortvloeien uit de Wet Huis voor Klokkenluiders;
  • gaan we een vertrouwenspersoon integriteit aanstellen;
  • welke werkwijze kiest de organisatie: vertellen = melden of vertellen = sparren;
  • gaan we de functies van vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen combineren met de functie vertrouwenspersoon integriteit of houden we beide functies gescheiden;
  • Kan de vertrouwenspersoon ongewenste omgangsvormen ( VPO) bij een melding van vermoedens van misstanden doorverwijzen naar een vertrouwenspersoon integriteit (VPI);
  • kan de VPO de melder van misstanden adequaat doorverwijzen en informeren over waar je zoal kunt melden, hoe je kunt melden (wel/ niet vertrouwelijk) en welke werkwijze in de organisatie wordt gehanteerd;
  • welke eigen gewetensruimte geeft de organisatie aan de vertrouwenspersoon integriteit(VPI) in het spanningsveld tussen vertrouwelijkheid en meldplicht;
  • waar ligt het belang van de organisatie  voor dit verplichte beleid;
  • waar liggen de specifieke risico’s in onze organisatie voor misstanden;
  • hoe is het onderzoeken van een melding geregeld. Hoe is de onderzoeksprocedure.

 

De 10 belangrijkste punten uit de Wet Huis voor Klokkenluiders
 

1. Omschrijving misstand met een maatschappelijk belang

In de wet staat omschreven wat wordt verstaan onder het begrip vermoeden van een misstand waarbij het maatschappelijk belang in het geding is. Dit is het geval bij de schending van een wettelijk voorschrift, een gevaar voor de volksgezondheid, een gevaar voor de veiligheid van personen, een gevaar voor de aantasting van het milieu, een gevaar voor het goed functioneren van de openbare dienst of een onderneming als gevolg van een onbehoorlijke wijze van handelen of nalaten.

2. Verbod op benadeling

In de wet wordt vastgelegd dat de werkgever de werknemer niet mag benadelen als gevolg van het op de juiste wijze melden van een vermoeden van een misstand met een maatschappelijk belang.

3. Verplichting interne meldregeling

Alle werkgevers bij wie vijftig of meer mensen werkzaam zijn, ofwel alle ondernemingsraad-plichtige organisaties, worden verplicht een interne meldregeling te hebben. Voor veel werkgevers in de private en de semipublieke sector is deze verplichting nieuw. Werkgevers die al een interne meldregeling hebben, moeten deze aanpassen aan de nieuwe wet. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht over de vaststelling, wijziging en intrekking van een interne meldregeling.

4. Afdeling advies Huis

Een werknemer die via zijn werk in aanraking komt met een vermoeden van een misstand, kan bij de afdeling advies van het Huis vertrouwelijk, onafhankelijk en gratis informatie, advies en ondersteuning inwinnen. Dit kan nu al bij het Adviespunt Klokkenluiders. Het Adviespunt Klokkenluiders gaat op in het Huis voor Klokkenluiders.

5. Eerst intern melden

Een werknemer met een vermoeden van een misstand zal in beginsel eerst een interne melding moeten doen bij zijn werkgever.

6. Externe melding

Na de afhandeling van de interne melding, kan de melder een externe melding doen bij de instantie die daarvoor het meest in aanmerking komt. Deze externe instantie zal meestal een inspectie of toezichthouder zijn, maar kan ook de afdeling onderzoek van het Huis zijn.

7. Afdeling onderzoek Huis

Als de afdeling onderzoek van het Huis de melding in behandeling neemt, zal deze afdeling de vermoede misstand onderzoeken. Indien de afdeling onderzoek vaststelt dat inderdaad sprake is van een misstand met een maatschappelijk belang, zal de afdeling ook kijken naar de oorzaken en de gevolgen van deze misstand.

8. Onderzoek naar benadeling

Een werknemer die meent dat hij als gevolg van het doen van de melding wordt benadeeld in zijn arbeidspositie, kan de afdeling onderzoek van het Huis vragen onderzoek te doen naar de wijze waarop de werkgever zich tegenover hem heeft gedragen.

9. Verplichting informatie en documenten te verschaffen

De werkgever in zowel de private als de (semi-)publieke sector is in beginsel verplicht volledig en naar waarheid inlichtingen te verstrekken en inzage te geven in de stukken die nodig zijn voor het doen van het onderzoek.

10. Openbaar rapport Huis

De afdeling onderzoek van het Huis stelt van het onderzoek een rapport op. Nadat de werkgever en de melder op het concept daarop hebben kunnen reageren, maakt de afdeling onderzoek het rapport openbaar.
(bron Adviespunt Klokkenluiders)

 

Zorgen over deze wet

Over deze nieuwe wet bestaan nog steeds zorgen. Met deze wet zijn we weer een stap in de goed richting, maar we zijn er nog niet. Deze wet is geen algemene integriteitswet. In vergelijking tot de Arbowet wordt maar beperkt ingezet op preventie. Het gaat hier met name om repressie en bescherming van de melder.

De status van het onderzoeksrapport is dat het advies niet bindend is. Het rapport wordt wel openbaar gemaakt (nadat melder en werkgever hebben kunnen reageren op het concept). Deze openbaarmaking kan voor het management een stok achter de deur zijn.

Daarnaast blijft de vrees bestaan dat de bescherming van de melder en andere betrokkenen een mager blijft. Volgens de Wetgever mag de melder niet in zijn rechtspositie worden benadeeld. Een ontslag kan het eerste jaar niet. Maar wordt de melder ook beschermd tegen pesterijen, negeren en intimideren? Eveneens is het de vraag hoe een werknemer wordt beschermd tegen een verziekte werksfeer?

Wat is precies het verschil in functie en werkwijze van de VPI en VPO?

Bekijk ons filmpje: ‘Uitleg Functie Vertrouwenspersoon’. U krijgt een helder onderscheid tussen de functie VPO en VPI.

Bron: www.opleidingvertrouwenspersoon.nl

Volg ook het laatste nieuws: LinkedIn

Zoek een extern vertrouwenspersoon

Wilt u maandelijks onze nieuwsbrief ontvangen?
Meld u dan hieronder aan.

* verplicht

LVV Tweets

  1. @LVV Op donderdag 2 april organiseert de werkgroep Externe Vertrouwenspersonen #LVV een masterclass voor en over interne… https://t.co/msWDi4bTt7